Budynki administracyjne kopalni „Siemianowice” to udział w historycznym dziedzictwie regionu, stanowiący zabytkowy zespół trzech dawnych struktur administracyjnych związanych z kopalnią „Laurahütte”. Kompleks, usytuowany w Siemianowicach Śląskich, w rejonie ulic Składowej 1, 2 i 3, mieści się w obrębie dzielnicy Centrum.
W skład tego oryginalnego zespołu architektonicznego wchodzą dwa budynki, które powstały przed 1904 rokiem. Służyły one jako domy mieszkalne dla pracowników dozoru kopalni, a także gmach z prawdopodobnym rokiem budowy 1908, który był siedzibą dyrekcji kopalni „Laurahütte”, a po 1936 roku – „Siemianowice”.
Historia
W dniu 31 sierpnia 1871 roku Otto Ficinus założył kopalnię „Laurahütte” w pobliżu huty „Laura”, która od początku funkcjonowała dzięki szybom „Ficinus” oraz „Knoff”. Z biegiem lat, zakład przeszedł stopniową rozbudowę, co prowadziło do powstawania nowych obiektów związanych z działalnością wydobywczą. W okresie początku XX wieku obszar ten zyskał na znaczeniu, a obecna ulica Składowa intrygująco prowadziła do bramy głównej szybu „Ficinus”. Wzdłuż tej ulicy wybudowano dwie kamienice przeznaczone dla pracowników dozoru копalni, które powstały przed 1904 rokiem jako budynki administracyjne. W 1926 roku przekształcono je na mieszkania.
Warto zauważyć, że w 1908 roku kopalnię podzielono na dwa zakłady: „Laurahütte” oraz „Richter”, które ponownie połączono w 1925 roku. W tym samym roku, na współczesnej ulicy Składowej 3, zbudowano nowy budynek administracyjny. Początkowo zlokalizowana tu była dyrekcja kopalni „Laurahütte”. W latach międzywojennych gmach stał się siedzibą Administracji Dóbr i Lasów, choć niektóre źródła podają, że nigdy nie pełnił tej roli. W 1937 roku budynek został zaadaptowany na cele mieszkalne.
Kopalnia „Huta Laura” została zamknięta w 1933 roku, a jej pola górnicze przyłączono do kopalni „Richter”, która w 1936 roku zyskała nową nazwę „Siemianowice”. Obszar po byłym szybie „Ficinus” później znany był jako szyby „Staszic” I i II, a na koniec określany był jako część kopalni „Siemianowice” II, zlikwidowanej w 1998 roku.
Warto dodać, że 5 grudnia 2012 roku kompleks dawnych budynków administracyjnych został uhonorowany wpisem do rejestru zabytków, co podkreśla jego historyczną znaczenie oraz wartość kulturową tego miejsca.
Charakterystyka
Kompleks historycznych budynków administracyjnych kopalni „Siemianowice” zlokalizowany jest przy ul. Składowej 1, 2, i 3 (do roku 2016 pod adresem ul. Rutkowskiego 1, 2 i 3) w Siemianowicach Śląskich, w obrębie dzielnicy Centrum. Obiekt ten został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A/393/12 i obecnie pełni funkcje mieszkalne.
Budynki numer 1 i 2 to niegdyś domy przeznaczone dla dozoru kopalni. Są to struktury murowane z cegły, częściowo otynkowane, o trzech kondygnacjach, które dysponują także użytkowanym poddaszem. Dziesięcioosiowa fasada wyróżnia się centralnym ryzalitem, a na bocznych elewacjach można zobaczyć zamurowane wtórnie okna z dekoracją nawiązującą do żaluzji. Obie budowle posiadają dwa wejścia, w których zachowała się oryginalna stolarka.
Budynek numer 3, który pełnił funkcję dawnego gmachu administracyjnego kopalni „Laurahütte”, jest dwukondygnacyjną strukturą, której plan przypomina literę U. Jego wykończenie obejmuje dwuspadowy dach nad częścią fasady, podczas gdy boczne skrzydła posiadają dach mansardowy, wzbogacony o lukarny. W osi głównej dziewięcioosiowej fasady znajduje się rzucający się w oczy ryzalit, w którym usytuowane jest główne wejście do gmachu dawnej dyrekcji. Oryginalna stolarka jest zachowana także w drzwiach tego obiektu. W holu budynku posadzka została wyłożona dwubarwnymi płytkami ceramicznymi, a dodatkowym atutem jest klatka schodowa z ozdobną balustradą.
Przypisy
- Marian Jadwiszczok: Dyrekcja Kopalni Huta Laura – Ficynus. www.twoje.siemianowice.pl, 05.11.2020 r. [dostęp 23.11.2021 r.]
- Marian Jadwiszczok: Ficynus i Katowicera. www.twoje.siemianowice.pl, 04.2020 r. [dostęp 23.11.2021 r.]
- Grodzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej: Geoportal Miasta Siemianowice Śląskie. siemianowice.geoportal2.pl. [dostęp 22.11.2021 r.]
- Bartłomiej Wortolec: Siemianowice Śląskie jako pierwsze na Śląsku zdekomunizowały nazwy ulic w mieście. dziennikzachodni.pl, 24.11.2016 r. [dostęp 25.11.2021 r.]
- Zapomniana Architektura Siemianowic Śląskich. Ulica Składowa (d. Rutkowskiego) 1-3. www.facebook.com, 18.12.2016 r. [dostęp 23.11.2021 r.]
- Derus 2015 r., s. 46.
- Derus 2012 r., s. 21.
- Halor 2000 r., s. 42.
- Narodowy Instytut Dziedzictwa: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Województwo śląskie. www.nid.pl. [dostęp 23.11.2021 r.]
Pozostałe obiekty w kategorii "Budynki przemysłowe i magazynowe":
Fabryka Elementów Złącznych | Wieża wyciągowa szybu Siemianowice III | Spichlerz dworski w Siemianowicach Śląskich | Budynek administracyjno-mieszkalny Fabryki Kotłów Parowych FitzneraOceń: Budynki administracyjne kopalni „Siemianowice”